Konkubinat – rozliczenia po jego zakończeniu (1)

Po zakończeniu małżeństwa przez rozwód każdy z byłych już małżonków może wnieść do sądu sprawę o podział wspólnego majątku. Ale… co gdy rozpada się związek nieformalny czyli tzw.  konkubinat? Bardzo często przecież dwoje ludzi żyje ze sobą bez ślubu – przez długi okres czasu- kupuje wspólnie nieruchomość, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, wspólnie robi zakupy, jeździ na wakacje… Nie ma tu jednak, tak jak najczęściej to bywa w małżeństwach, majątku wspólnego, są jedynie majątki osobistej każdej z osób. Niestety czasem związek się kończy, co wcale nie oznacza końca problemów; przeciwnie: czasem problemy dopiero się zaczynają.Konkubinat – rozliczenia po jego zakończeniu (1)Po zakończeniu małżeństwa przez rozwód każdy z byłych już małżonków może wnieść do sądu sprawę o podział wspólnego majątku. Ale… co gdy rozpada się związek nieformalny czyli tzw.  konkubinat? Bardzo często przecież dwoje ludzi żyje ze sobą bez ślubu – przez długi okres czasu- kupuje wspólnie nieruchomość, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, wspólnie robi zakupy, jeździ na wakacje… Nie ma tu jednak, tak jak najczęściej to bywa w małżeństwach, majątku wspólnego, są jedynie majątki osobistej każdej z osób. Niestety czasem związek się kończy, co wcale nie oznacza końca problemów; przeciwnie: czasem problemy dopiero się zaczynają.

Tymczasem w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, czy nawet w kodeksie cywilnym trudno byłoby znaleźć przepisy odnoszące się do takiej sytuacji.

Za to w tej kwestii wypowiadał się Sąd Najwyższy i Sądy Apelacyjne.

Począwszy od samej definicji tego, czym konkubinat jest- „przez konkubinat rozumieć należy współżycie analogiczne do małżeńskiego, tyle że pozbawione legalnego węzła. Oznacza to istnienie ogniska domowego charakteryzującego się duchową i ekonomiczną więzią łączącą mężczyznę i kobietę” – tak to pojęcie wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu jednego z wyroków.

Z orzecznictwa sądów wiemy też, że:

Do rozliczenia konkubinatu nie można stosować ani wprost, ani przez analogię przepisów z zakresu małżeńskich stosunków majątkowych. W przeciwieństwie bowiem do związku małżeńskiego oraz małżeńskiej wspólności ustawowej, w przypadku konkubinatu z samego faktu wspólnego pożycia stron, prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, nie wynika domniemanie współwłasności poszczególnych rzeczy. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 12.06.2014r)Konkubinat – rozliczenia po jego zakończeniu (1)Do rozliczenia konkubinatu nie można stosować ani wprost, ani przez analogię przepisów z zakresu małżeńskich stosunków majątkowych. W przeciwieństwie bowiem do związku małżeńskiego oraz małżeńskiej wspólności ustawowej, w przypadku konkubinatu z samego faktu wspólnego pożycia stron, prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, nie wynika domniemanie współwłasności poszczególnych rzeczy. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 12.06.2014r)

Jeśli przepisy z zakresu małżeńskich stosunków majątkowych nie znajdują zastosowania, to co w takiej sytuacji? Przecież jak jest dobrze to nikt nie myśli, że kiedyś może być inaczej… Tzn. że związek może się zakończyć, a sprawa dotycząca wzajemnych rozliczeń trafić do sądu. Ale tak niestety bywa.

Związki nieformalne nie są niczym nowym. To oczywiste. Ale i orzeczenia dotyczące nieformalnych związków wydawane były przez sądy już wiele, wiele lat temu.Konkubinat – rozliczenia po jego zakończeniu (1)Związki nieformalne nie są niczym nowym. To oczywiste. Ale i orzeczenia dotyczące nieformalnych związków wydawane były przez sądy już wiele, wiele lat temu.

Możliwych komplikacji  majątkowych i prawnych jest przy rozpadzie takiego konkubinatu naprawdę sporo. Dodatkowo często wchodzą w grę silne emocje i poczucie niesprawiedliwości, co sprawę komplikuje jeszcze bardziej.

Zacznijmy więc od wspólnego mieszkania. Bywa, iż para kupuje takie mieszkanie, często z myślą o przyszłym ślubie i dziecku, ale – jak to w życiu bywa – zamiast do zawarcia małżeństwa dochodzi do rozstania…  A emocje potęguje fakt, iż każda z osób włożyła w zakup mieszkanie spore oszczędności (często oszczędności całego życia, nierzadko także pożyczając na ten cel pieniądze od rodziny i znajomych) Bywa i tak, mieszkanie stanowi co prawda własność jednej z osób, ale druga daje pieniądze na gruntowny remont, albo iż działka jest własnością tylko jednej osoby, ale budowę domu finansują obie osoby.

Jak już mówiłam, trudno byłoby znaleźć w jakiejkolwiek ustawie przepisy odnoszące się wprost do rozliczeń majątkowych po zakończeniu faktycznego, nieformalnego związku. Dlatego wskazówek trzeba szukać w orzecznictwie:

A z tego orzecznictwa wynika np. iż :

„Do rozliczeń majątkowych pomiędzy osobami pozostającymi w trwałym związku faktycznym mogą mieć zastosowanie przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu”.(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16.05.2000r.)

Czy to jedyna podstawa? Cóż, domyślasz się już pewnie, że nie.

Wniosek nr 1:

Kupując mieszkanie „na spółkę” z partnerem czy partnerką zadbaj o odpowiednie zapisy w akcie notarialnym.

Dalsze orzecznictwo sądów, tak Najwyższego, jak i Apelacyjnych przytoczę w kolejnych wpisach.

A, i jeszcze jedno: każda sprawa jest inna, a orzecznictwo zróżnicowane.

Sprzedaż spółki — to portal prawniczy, na którym znajdziecie bardzo ciekawe informacje na temat tego w jaki sposób prowadzić sprawy spółek handlowych: